دیابت نوع ۲ با مقاومت به انسولین و اختلال در تنظیم گلوکز همراه است و مداخلات غیردارویی، به‌ویژه تمرین ورزشی، در مدیریت آن اهمیت دارند. بافت چربی قهوه‌ای از طریق ترموژنز وابسته به UCP1 مصرف انرژی و حساسیت به انسولین را افزایش می‌دهد و پپتید TLQP-21 نیز در تنظیم تعادل انرژی و عملکرد این بافت نقش دارد. در این پژوهش تجربی، ۳۶ موش صحرایی نر ویستار به‌طور تصادفی در چهار گروه کنترل، دیابت، تمرین و دیابت‌همراه‌تمرین قرار گرفتند. دیابت نوع ۲ با رژیم غذایی پرچرب و تزریق درون‌صفاقی استرپتوزوتوسین القا شد. گروه‌های تمرینی به‌مدت ۱۲ هفته و پنج جلسه در هفته، تمرین هوازی فزاینده روی تردمیل انجام دادند. پس از مداخله، نمونه‌های خون و بافت چربی قهوه‌ای بین‌کتفی جمع‌آوری و بیان ژن‌های Vgf و Ucp1، سطوح پروتئینی TLQP-21 و UCP1، شاخص‌های متابولیکی و ویژگی‌های مورفولوژیک بافت بررسی شد. داده‌ها با تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون تعقیبی LSD تحلیل شدند. نتایج نشان داد بیان mRNA ژن Vgf میان گروه‌ها تفاوت معناداری نداشت، اما سطح پروتئین TLQP-21 در گروه دیابت‌همراه‌تمرین نسبت به گروه دیابت افزایش یافت. همچنین، بیان Ucp1 در هر دو گروه تمرینی بیشتر از گروه‌های غیرتمرینی بود و بررسی‌های بافت‌شناسی، هایپرپلازی بافت چربی قهوه‌ای را تأیید کرد. این سازوکار می‌تواند ظرفیت مصرف انرژی و پاسخ متابولیکی بدن را افزایش دهد. در مجموع، تمرین هوازی مزمن با تنظیم پسارونویسی محور TLQP-21/UCP1، تقویت ترموژنز، بهبود متابولیسم گلوکز و ارتقای عملکرد بافت چربی قهوه‌ای، می‌تواند راهبردی مؤثر برای مدیریت دیابت نوع ۲ باشد.